Brutalist Architecture

Brutalist Architecture
สถาปัตยกรรมคอนกรีต ฉีกทุกกฎ
การออกแบบ

ในแวดวงสถาปัตยกรรมและการออกแบบมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา และไม่ได้มีอะไรมายืนยันว่าดีไซน์และวัสดุชิ้นใดจะสามารถอยู่ในวงการนี้ได้อย่างเป็นอมตะ เทรนด์ของสถาปัตยกรรมหากแต่เป็นการสับเปลี่ยนหมุนเวียนของแนวความคิด มียุคที่เฟื่องฟูและก็ต้องมียุคที่เสื่อมลง แม้แต่แนวคิดทางสถาปัตยกรรมที่เคยถูกวิจารณ์ว่าน่าเกลียดน่าชังในอดีตอย่าง Brutalist Architecture ก็สามารถกลับมายืนหยัดและมีชีวิตอยู่ในแวดวงสถาปัตย์ได้อีกครั้ง

สถาปัตยกรรมคอนกรีตในอดีต

ในช่วงปี ค.ศ. 1950-1970 นับเป็นช่วงเวลาที่ Brutalist ได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม เพราะแนวคิดทางสถาปัตยกรรมที่โดดเด่น เน้นการแสดงออกทางโครงสร้างโดยใช้สัจจะวัสดุอย่างคอนกรีต เผยให้เห็นเนื้อแท้ของวัสดุก่อสร้างและปล่อยให้พื้นผิวเป็นไปตามธรรมชาติ เปลือกด้านนอกของตัวอาคารถูกออกแบบด้วยรูปทรงเรขาคณิตผสมลวดลายแพตเทิร์นที่ซ้ำไปซ้ำมา ทั้งยังให้ความสำคัญกับฟังก์ชันการใช้สอย โดยจะต้องสามารถใช้งานได้จริงและไม่ซับซ้อนจนเกินไป ซึ่งคอนเซ็ปต์การออกแบบทั้งหมดทั้งมวลสะท้อนกลิ่นอายความเป็นยุโรปสมัยก่อน และคงความร่วมสมัยที่ยังมีเสน่ห์มาจนถึงปัจจุบัน และในอดีตถือเป็นสิ่งแปลกใหม่ที่เอาชนะความคิดเก่าๆ ในวงการสถาปัตยกรรมไปได้อย่างขาดรอย สไตล์การออกแบบนี้ไม่เพียงแต่จะมีสุนทรียศาสตร์ซึ่งไม่ซ้ำกับงานออกแบบไหนๆ แต่ยังมีการใช้คอนกรีตเป็นพระเอกหลักของตัวโครงสร้าง จึงทำให้สถาปัตยกรรมแนวนี้แฝงไปด้วยอุดมการณ์และความซื่อสัตย์อันแรงกล้า และมักจะถูกนำไปใช้ในการออกแบบอนุสรณ์สถานและอาคารราชการ เพราะแสดงออกถึงความแข็งแรง มั่นคงหนักแน่น สุจริต และตรงไปตรงมา

Brutalist Architecture ที่ (เคย) ถูกนิยม

ในขณะที่สภาพสังคมมีการเปลี่ยนแปลงและก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น มุมมองของผู้คนก็เปลี่ยนไปด้วยเช่นกัน ไม่นานนักแนวโน้มทางสถาปัตยกรรมก็ผันแปรไป Brutalist ถูกนำไปเชื่อมโยงกับลัทธิคอมมิวนิสต์ ผู้คนจึงมองว่าเป็นงานสถาปัตยกรรมที่ดูโหดร้าย เป็นนามธรรม จับต้องยาก และหลุดออกจากความนิยมไปได้อย่างง่ายดาย รูปร่างตึกและอาคารที่มีนัยของความซื่อสัตย์สุจริต กลับถูกมองว่าเป็นรูปทรงเผด็จการที่แสดงถึงความก้าวร้าวรุนแรง ผลงานการออกแบบที่เคยสวยงามกลับกลายเป็นอัปลักษณ์ ทั้งยังถูกมองว่าต้องใช้เม็ดเงินมหาศาลในการซ่อมแซม นอกจากนั้นโครงสร้างที่แข็งแรงทนทานเกินไป ก็ยากต่อการดัดแปลงหรือแต่งเติม คอนกรีตเปลือยที่เคยเป็นพระเอกถูกตีค่าว่าไม่เหมาะกับประเทศที่มีสภาพอากาศชื้น เพราะสามารถทรุดโทรมลงได้โดยง่าย ไม่แปลกที่ผลงานสถาปัตยกรรมแนวนี้จะหมดความนิยมลงในตอนนั้น

Brutalist

เมื่อ Brutalist กลับมามีชีวิตอีกครั้ง

ในช่วงปีนี้เองแนวคิด Brutalist ก็ถูกนำกลับมาประยุกต์ใช้ในแวดวงสถาปัตยกรรมอีกครั้ง มีการหยิบยกการออกแบบสไตล์นี้มาตกแต่งประดับประดา ให้ไม่ดูแข็งกร้าวเหมือนก่อนและเข้ากับสมัยใหม่มากยิ่งขึ้น แต่ก็ยังคงความเป็นคอนกรีตและแพตเทิร์นที่ทรงเสน่ห์ จากคอนกรีตเปลือยถูกดัดแปลงและพัฒนามาเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กกล้าคุณภาพสูง นอกจากจะเอื้อประโยชน์ต่อสถาปนิกให้ออกแบบโครงสร้างได้ตามต้องการแล้ว ตัวคอนกรีตที่เคยหนาเตอะยังถูกทำให้ดูเบาบางลง แต่ก็ยังแข็งแรงทนทานและมีพื้นผิวคอนกรีตที่งดงามเหนือกาลเวลา

ความเป็น Brutalist ที่ซ่อนตัวอยู่ทุกมุมโลก


Centre Point, London

หนึ่งในผลงานยอดเยี่ยมของสถาปัตยกรรมสมัยใหม่ และยังเป็นตึกระฟ้าที่เก่าแก่ที่สุดของกรุงลอนดอน Centre Point มีทั้งหมด 34 ชั้น ด้วยความสูง 117 เมตร ทำให้สามารถมองเห็นทัศนียภาพโดยรอบได้ไกลสุดลูกหูลูกตา ตัวอาคารถูกสร้างขึ้นจากคอนกรีตที่ก่อตัวกัน จนกลายมาเป็นรูปร่างคล้ายกับรังผึ้งและยังมีกระจกใสซ่อนกิมมิคอยู่ด้านใน ซึ่งเป็นที่รู้กันดีว่าแพตเทิร์นที่ซ้ำไปมาเป็นเอกลักษณ์ของการออกแบบสไตล์ Brutalist อาคารแห่งนี้ยังได้รับขนานนามว่าเป็นหนึ่งในมรดกทางวัฒนธรรมที่โดดเด่นที่สุดของประเทศอังกฤษในยุค 60s และในปัจจุบันก็ได้รับการบูรณะและตกแต่งให้มีความเป็นสมัยใหม่มากขึ้น ฟื้นฟูและดัดแปลงจากอาคารพาณิชย์ให้กลายมาเป็นอพาร์ตเมนต์หรูในย่าน West End และมุ่งสู่การเป็นจัตุรัสสาธารณะของกรุงลอนดอน

Yoyogi National Gymnasium, Tokyo

Yoyogi National Gymnasium, Tokyo

เป็นสนามกีฬาแห่งชาติที่เคยถูกใช้ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิคฤดูร้อนในประเทศญี่ปุ่น เมื่อปี ค.ศ. 1964 โดดเด่นด้วยโครงสร้างสถาปัตยกรรมที่ผสมผสานวัฒนธรรมญี่ปุ่นดั้งเดิมและความเป็นตะวันตกสมัยใหม่เข้าด้วยกัน แฝงกลิ่นอาย Brutalist ผ่านพื้นผิวคอนกรีตของตัวอาคาร ทั้งยังมีเส้นโค้งของโครงสร้างและระนาบหลังคาที่เป็นจุดนำสายตา ประกบข้างด้วยเหล็กสองเส้นขนาดใหญ่ ซึ่งถูกสร้างขึ้นเสมือนเสาหลักไว้รองรับน้ำหนักของหลังคาคอนกรีต ช่วยประคับประคองอาคารนี้ให้ดูเป็นโครงสร้างที่มีความสมมาตรมากยิ่งขึ้น

Hemeroscopium House, Madrid

Hemeroscopium House, Madrid

Hemeroscopium หรือสถานที่ที่พระอาทิตย์ตกดินตามความเชื่อของชาวกรีก ผลงานชิ้นนี้สะท้อนถึงความเป็นธรรมชาติ และยังเป็นสถาปัตยกรรมที่สร้างออกมาเพื่อชื่นชมความงดงามของพระอาทิตย์ที่กำลังตกดิน โครงสร้างคอนกรีตแข็งแรงที่วางทับซ้อนกัน แสดงออกถึงแรงโน้มถ่วงและน้ำหนักทางกายภาพที่น่าทึ่ง สเปซต่างๆ ที่เกิดขึ้นช่วยทำให้แสงและลมจากธรรมชาติลอดผ่านเข้ามาได้ ทั้งยังทำให้ภายในมีความสว่างและมีอากาศที่ถ่ายเท บริเวณชั้นล่างถูกตกแต่งด้วยผนังพื้นผิวคอนกรีตและกระจกบานใหญ่ ให้ความรู้สึกเหมือนกับคอนกรีตลอยอยู่ด้านบน เปลี่ยนคอนกรีตที่หนาทึบให้ดูมีน้ำหนักเบาลง

Habitat 67, Montreal

Habitat 67, Montreal

อพาร์ตเมนต์สไตล์ Brutalist ในเมืองมอนทรีออล ประเทศแคนาดา อพาร์ตเมนต์นี้ถูกออกแบบโครงสร้างให้มีลักษณะเป็นสามมิติ โดยเทคนิคการก่อสร้างคือจะนำรถเครนมายกกล่องสี่เหลี่ยมคอนกรีตขนาด 600 ตารางฟุต จำนวน 354 ชิ้น วางซ้อนทับกันเป็นชั้นๆ ที่นี่นอกจากจะเป็นอพาร์ตเมนต์หรูแล้ว ในปัจจุบัน Habitat 67 ยังกลายมาเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและแลนด์มาร์กสำคัญของประเทศแคนาดา

Robarts Library, Toronto

Robarts Library, Toronto

หอสมุดชั้นนำใน University of Toronto ที่โดดเด่นทั้งองค์ความรู้และด้านการออกแบบสถาปัตยกรรม เมื่อมองจากมุมสูงหอสมุดแห่งนี้จะเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่าที่มีความสมมาตร แต่เมื่อมองจากด้านหน้าจะมีลักษณะคล้ายกับนกยูง สังเกตได้ว่าจะเน้นการใช้รูปทรงเรขาคณิตทั้งสามเหลี่ยมและสี่เหลี่ยมตลอดทั้งตัวอาคาร มีกรอบเหล็กหน้าจั่วยื่นออกมาจากผนังคอนกรีต ช่วยสร้างความพิเศษให้กับงานออกแบบนี้ได้เป็นอย่างดี นอกจากจะมีสไตล์ Brutalist ที่เป็นคอนเซ็ปต์หลักในการออกแบบ ยังสอดแทรกสถาปัตยกรรมยุคปราสาทที่เก่าแก่เอาไว้อีกด้วย

 

Brutalist Architecture นอกจากจะสะท้อนความหรูหราแบบคลาสสิกที่ไม่เสื่อมไปตามกาลเวลา ยังเผยให้เห็นอีกว่า ‘ความสวยงาม’ นั้นขึ้นอยู่กับมุมมอง รสนิยม และการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคม แม้แนวคิดทางสถาปัตยกรรมที่เคยหายไปจากวงการ ก็สามารถกลับมามีตัวตนได้อีกครั้ง แถมยังถูกนำมาใช้ในการออกแบบยุคปัจจุบันอย่างแพร่หลาย เป็นที่น่าจับตามองว่าการใช้คอนกรีตเข้ามาเติมเต็มความสมดุลของพื้นที่นี้ จะมีอิทธิพลอย่างไรต่อวงการสถาปัตยกรรมในอนาคต

 

 

 



tags : , , , , ,


share share to facebook share to twitter

TipsDD Brutalist Architecture สถาปัตยกรรมคอนกรีต ฉีกทุกกฎการออกแบบ