พานขันหมาก

ขนมไทยมงคล พานขันหมาก
เอกลักษณ์ที่บ่งบอกถึงวัฒนธรรม

ขันหมากนั้นมีมาตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยสมเด็จพระร่วงเจ้าได้ทรงบัญญัติไว้ว่า “ถ้าชาวไทยทำการรับแขกเป็นสนามใหญ่มีการอาวาหมงคลหรือวิวาห์มงคลแล้ว ให้ร้อยกรองดอกไม้เป็นรูปพานขันหมาก และให้เรียกว่า พานขันหมาก”

พานขันหมากแบบดั่งเดิมนิยมทำกัน แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ แบบใช้พลูจีบ และไม่ใช้พลูจีบ ซึ่งทั้ง 2 แบบจะใส่หมากพลูเป็นคู่ ส่วนใหญ่แล้วจะใช้ 4 หรือ 8 คู่ นำมาจัดเรียงเพื่อความสวยงาม สาเหตุที่ต้องใช้หมากพลูนั้นเพราะสมัยก่อน หมากพูลถือเป็นสิ่งที่ใช้แสดงการต้อนรับแขกที่มาเยี่ยมเยือน ด้วยความมีมิตรไมตรี

ขันหมาก คือ เครื่องประกอบในพิธีแต่งงาน มีหมากพลู สินสอดทองหมั้น วัตถุมงคล ขนมไทยที่มีชื่อมงคล เจ้าบ่าวจะจัดใส่ขันไป เพื่อเป็นการคำนับต่อผู้ปกครองของฝ่ายเจ้าสาว โดยขันหมากจะ แบ่งออกเป็น ขันหมากเอก และขันหมากโท

ขันหมากเอก เป็นพานบรรจุของมงคลที่ฝ่ายชายจะต้องเตรียมมามอบให้ฝ่ายหญิง ประกอบด้วย พลู 2 พาน ในพานจะมี หมาก 8 ผล, พลู 4 เรียง ๆ ละ 8 ใบ, ถุงเงิน 2 ใบ, ถุงทอง 2 ใบ ข้างในบรรจุ ถั่วเขียว, งาดำ, ข้าวเปลือก, ข้าวตอก และซองเงิน 1 ซอง

ขันหมากโท ถือว่าเป็นขันหมากบริวารของขันหมากเอก ส่วนมากจะนิยมจัดให้ได้ 9 คู่ แต่ละถาดต้องมีกระดาษสีแดงวางปะหน้าไว้เพื่อความเป็นศิริมงคล ในชุดของขันหมากโทนี้ จะมีพานที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์แล้ววัฒนธรรมความเป็นไทย คือ พานขนมมงคล 9 อย่าง ที่นิยมจัดวางเป็นคู่ ได้แก่

ขนมทองหยิบ ขนมมงคลที่อยู่คู่งานบุญของคนไทยมานาน มีลักลักษณะคล้ายดอกไม้สีทอง จับจีบเข้าหากัน มีความหมายคือ ให้คู่บ่าวสาวมีความมั่งคั่งร่ำรวย หยิบสิ่งใด จับสิ่งใดก็ให้เป็นเงินเป็นทอง

ขนมทองหยอด มีลักษณะเหมือนหยดน้ำ ความหมายคือ การอวยพรให้บ่าวสาวมีเงินทองไม่รู้หมด

ขนมฝอยทอง ขนมที่เป็นเส้นยาว เคล็ดสำคัญสำหรับฝอยทอง คือ ห้ามตัดเส้นของฝอยทองเด็ดขาด ให้ความหมายว่า เป็นการครองคู่กันยาวนาน ชีวิตยืนยาวเหมือนฝอยทอง

ขนมไทย

ขนมเม็ดขนุน ลักษณะกลมรี ทำมาจากถั่วเหลือง ความหมาย ไม่ว่าบ่าวสาวจะทำสิ่งใด ก็จะมีผู้ใหญ่คอยสนับสนุนอยู่เสมอ

ขนมเสน่ห์จันทร์ มีลักษณะคล้ายลูกจันทร์ มีสีเหลืองอร่าม แทนความหมาย ถึงการมีเสน่ห์ ผู้คนเมตตา

ขนมทองเอก อีกหนึ่งขนมในตระกูลทอง แต่มีความโดดเด่นกว่าชนิดอื่นตรงที่ว่าจะมีทองคำเปลวติดอยู่ด้านบนของขนม มีความหมายว่า ความเป็นที่หนึ่ง ความสุดยอด เป็นเหมือนคำอวยพรที่ให้บ่าวสาวมีความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงาน

ขนมจ่ามงกุฏ ความหมาย คือการอวยพรให้บ่าวสาว มีความเจริญก้าวหน้าเป็นเจ้าคนนายคน ในตำแหน่งหน้าที่การงาน

ขนมชั้น มีลักษณะซ้อนกันเป็นชั้นบางๆ ส่วนใหญ่จะนิยมทำกัน 9 ชั้น เพราะถือว่าเป็นเลขมงคล มีความหมาย คือ อวยพรให้บ่าวสาวความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงาน การเลื่อนชั้นเลื่อนตำแหน่ง

ขนมถ้วยฟู หมายถึงความเจริญรุ่งเรื่องอย่างเฟื่องฟู เป็นเหมือนคำอวยพรให้บ่าวสาวมีความเฟื่องฟู ทั้งทางการเงินและการงาน

ขนมไทยถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีมานานนับร้อยปี มีความเป็นเอกลักษณ์ที่อยู่คู่คนไทยมานาน ในสมัยก่อนจะนิยมทำกันในเทศกาลมงคลสำคัญๆ เท่านั้น จึงทำให้ขนมไทยส่วนใหญ่ชื่อจะออกไปทางความเป็นมงคล โดยเฉพาะชื่อ ‘ทอง’ เพราะ คนไทนสมัยก่อนถือว่าทองเป็นของดีมีค่า การที่นำขนมที่มีชื่อว่าทองมาใช้ในงานพิธีแต่งงาน ก็เหมือนกับการอวยพรให้มีเงิน มีทอง ใช้อย่างไม่รู้สิ้นนั่นเอง

 

 

 



tags : , ,


share share to facebook share to twitter

TipsDD ขนมไทยมงคล พานขันหมาก เอกลักษณ์ที่บ่งบอกถึงวัฒนธรรม